واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
866
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
داريم ، خود جوچى در جند ماند و سال بعد از آنجا به خوارزم رفت . فوجى كوچك به ينى كنت ( شهر كنت ) گسيل گشت و ظاهرا آن شهر را ، بدون اينكه از طرف اهالى مقاومتى به عمل آيد ، اشغال كرد . بخشى از لشكر تحت رياست اولوس ايدى به قراقروم اعزام گشت « 1 » . و جاى آن را فوجى ده هزار نفرى از تركمنان گرفت . فوج مزبور جزء لشكريانى كه تحت رياست تاينال نويان به خوارزم اعزام شده بودند درآمد . تاينال « 2 » باتفاق مقدمهء لشكر خويش چند منزل ره سپرده بود كه خبر
--> ( 1 ) - گمان نمىرود كه عقيدهء استاد برزين داير بر اينكه « منظور نظر از « اولوس ايدى » - ايدى قوت و اويغوران وى مىباشد » درست باشد ( رشيد الدين ، چاپ برزين ، بخش XV ، ترجمه 171 ، حاشيه ؛ دوسون نيز همين خطا را مرتكب شده ( 233 . Histoire des Mongols » , t . I , P » ) . ديديم كه فوج اويغور در محاصرهء اترار شركت جسته بود . از متون به وضوح معلوم است كه « اولوس ايدى » نام سردار مغول بوده . به اقرب احتمال منظور نظر امير هزارهء جناح راست ( ميمنه ) جده نويان مىباشد ( رشيد الدين ، چاپ برزين ( متن ، بخش VII ، 253 ) ؛ ترجمه ، بخش V ، 190 - 191 ؛ بخش XV ، ( متن ، 200 - 199 ) ؛ ترجمه ، 135 - 134 ) ؛ نام وى در ترجمهء استاد برزين به « جدى » و « جده » نيز آمده ( همانجا ، ترجمه ، بخش V ، 76 ، 87 ، 157 ) ؛ در متن « جدى » و در « يوآن - چائو - بى - شى » - « چژهداى » منقول است ( « افسانهء نهان » ، ترجمهء كافاروف ، 60 ، 62 ، ( چاپ كوزين ، 109 - چژه - تاى » ) ) . ( 2 ) - گذشته از دوسون ، استاد برزين نيز اينگونه قرائت كلمه را قبول كرده است ( رشيد الدين ، چاپ برزين ، بخش XV ، ( متن ، 72 « تاينال نويان » ) ؛ ترجمه 46 ) ؛ در تأليف جوينى ( چاپ قزوينى ، I ، 70 ) « تاينان » نوشته شده ، ولى در منتخبات شفر « باينال » آمده و همچنين است در نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 .